Raty równe czy malejące w kredycie firmowym?

Z czego składa się rata

Zacznijmy od bardzo oczywistej sprawy: posiadanie kredytu wiąże się z obowiązkiem spłaty rat. Jednak rata racie nierówna i właśnie o tym, co może składać się na ratę traktuje niniejszy artykuł.

Kredyt 0%, czyli rata wyłącznie kapitałowa

Zacznijmy od skrajnego przykładu: popularnych w marketach rat „0%”. Jeżeli kredyt jest oprocentowany faktycznie na zero procent i nie ma żadnych dodatkowych kosztów, to oddasz w ratach dokładnie tyle, ile pożyczyłeś. Tak jak wspomniałem takie oferty najczęściej dotyczą finansowania w niewielkich kwotach sprzętów RTV/AGD (gdzie koszt kredytu najczęściej ukryty jest w wyższej cenie produktu).

Ale wracając do anlizy samej raty: w tym przypadku każda złotówka w każdej płaconej racie powoduje zmniejszenie Twojego długu. Innymi słowy: na ratę składa się wyłącznie kapitał.

Jeżeli wziąłeś np. 10 000 zł kredytu, który został rozłożony na 10 równych rat, a następnie spłaciłeś dwie pierwsze raty po 1 000 zł każda i przy trzeciej racie uznasz, ze chcesz spłacić wszystko od razu, to zostanie Ci 8 000 zł do spłaty (10 000 zł minus (2 x 1 000 zł = 2 000 zł) równa się 8 000 zł).

„Normalne” kredyty

W pozostałych przypadkach spłacając raty kredytu – i nie ma tu żadnego zaskoczenia – oddajemy sumarycznie więcej, niż pożyczyliśmy.

To jest ten moment, gdy do gry wchodzą odsetki. Nawet jeżeli wykonujesz jeden przelew tytułem spłaty raty, to de facto płacisz dwie składowe tej raty:

  • kapitał – to jest właściwa część kredytu. Płacąc tę część zmniejszasz swój dług,
  • odsetki – to jest „zysk” banku – nadwyżka ponad to, co bank Ci wypłacił.

Na wysokość odsetek mają wpływ:

  • oprocentowanie
    • prowizja (jeżeli jest kredytowana)
    • inne opłaty (jeżeli występują i są kredytowane, zazwyczaj jest to ubezpieczenie)

(W tym artykule nie będziemy jednak poruszać powyższych kwestii, skupimy się natomiast na roli odsetek i sposobie ich naliczania.)

Tak więc oprócz tego, że zależy Tobie na tym by raty, które płacisz, były jak najniższe, to również powinno Ci zależeć, by jak największą część tej raty stanowił kapitał – byś jak najszybciej pozbywał się długu. Dlaczego to ważne?

Ponieważ im mniejszy dług, tym mniejsze są od niego naliczane odsetki.

Prostokąt zaokrąglony: Jeżeli miałeś 10 000  zł kredytu i spłaciłeś dwie pierwsze raty po 1 000 zł i przy trzeciej racie uznasz, ze chcesz spłacić wszystko, to zostanie Ci 8 000 zł do spłaty (10 000 zł minus (2 x 1 000 zł = 2 000 zł) równa się 8 000 zł)

Pamiętasz przykład:

W przypadku raty kapitałowo-odsetkowej jeżeli będziesz chciał pozbyć się kredytu przed czasem, to musisz sprawdzić ile pieniędzy w tych ratach, które już spłaciłeś, zostało przeznaczone faktycznie na spłatę długu. Od razu podpowiem – na pewno nie całość.

Raty malejące

Najbardziej intuicyjny sposób to podzielenie kwoty udzielonego finansowania przez liczbę miesięcy, w trakcie których spłacisz swój dług. W ten sposób otrzymujemy ratę kapitałową, która jest jest stała. Natomiast odsetki (płacone również co miesiąc) naliczane są od zobowiązania pozostającego do spłaty. W związku z tym, że z każdą kolejną ratą kwota długu się zmniejsza, to coraz mniejsze są również odsetki.

I choć rata malejąca jest bardziej naturalna, to paradoksalnie w ofertach banków jest rzadziej spotykana. Raty malejące mają też inne zalety i jedną zasadniczą wadę – zostanie to wypunktowane poniżej.

Raty równe

W tym wariancie każda rata, przez cały okres spłaty, jest równej wysokości, ale… tylko pod warunkiem obowiązywania stałej stopy oprocentowania!

W praktyce stałe stopy oprocentowania są rzadkością i dotyczą tylko zobowiązań spłacanych w krótszych okresach (najczęściej do 36 miesięcy).

W swojej umowie znajdziesz zapewne oprocentowanie zmienne, ewentualnie oparte o stałą marżę banku i dodatkowo np. WIBOR 3M. Stała marża to NIE jest stałe oprocentowanie!

Więc Twoje „stałe” raty niekoniecznie faktycznie będą stałe, tylko będą mogły się zmieniać – o czym będzie Cię informował bank przesyłając zaktualizowane harmonogramy spłaty rat.

Raty stałe mają sporo wad i jedną zasadniczą zaletę – dokładnie odwrotnie niż w przypadku rat malejących, ale tak samo zostanie to wypunktowane poniżej.

Tyle teorii, teraz czas na wnioski poparte liczbami. Artykuł bez kilku tabelek i przynajmniej dwóch wykresów, to byłby jakiś skandal.

Jak to wygląda w praktyce

Na potrzeby niniejszego artykułu przyjmijmy iż na stole czeka umowa kredytu o następujących parametrach (same „okrągłe” cyfry – dla lepszego zobrazowania i łatwiejszego skalowania)

Kwota kredytu – 100 000 zł

Oprocentowanie w skali roku – 10%

Prowizja – 0%

Ubezpieczenie i opłaty dodatkowe – 0 zł

Okres spłaty – 10 lat (120 miesięcy)

I wtedy pracownik banku zadaje pytanie: jakie raty sobie życzysz: równe czy malejące?

Ty w tym momencie wrzucasz oba harmonogramy do Excela (ok, my tak zrobiliśmy) i wyciągasz najważniejsze liczby:

  RÓWNE RÓŻNICA MALEJĄCE
Pierwsza rata 1 321,51 zł 345,15 zł 1 666,66 zł
Suma rat 158 580,74 zł -8 164,02 zł (na korzyść rat malejących) 150 416,72 zł
Po ilu miesiącach raty się wyrównują 1 321,50 zł Po 50 ratach (ze 120 łącznie) 1 319,44 zł
Ilość spłaconego kapitału po pierwszym roku 6 134,22 zł -3 865,74 zł (na korzyść rat malejących) 9 999,96
Ilość spłaconego kapitału po pięciu latach (połowa kredytu) 37 802,88 zł   -12 197,02 zł (na korzyść rat malejących) 49 999,90 zł  

W podsumowaniu: co przemawia za ratami równymi:

  1. na początku (no dobrze, praktycznie przez połowę kredytu) będziesz musiał wyciągnąć z kieszeni mniej pieniędzy na obsługę kredytu. Te pieniądze możesz przeznaczyć np. na swój biznes. Przy 100 000 zł to „tylko” 345 zł miesięcznie (ok, bądźmy dokładni – z każdym kolejnym miesiącem ta różnica się zmniejsza), ale przy kwocie miliona złotych to już 3 450 zł – taka suma daje już większe możliwości (nowy pracownik, podwyżka dla już zatrudnionych, nowy leasing, itp.).
  2. mimo większych kosztów łącznych kredytu pamiętajmy, że to będą pieniądze zapłacone kiedyś. Zatem pamiętajmy o inflacji (te pieniądze najprawdopodobniej będą kiedyś „mniej warte”, z drugiej strony – ponieważ to piekielnie rzetelny artykuł – muszę zaznaczyć, że stopy procentowe również mogą pójść w górę i raty fizycznie wzrosną) oraz o tym, że prawdopodobnie z biegiem czasu nasz biznes będzie „silniejszy” i spłata takich rat będzie realnie łatwiejsza.
  3. Najważniejsza „zaleta” na końcu…

Dlaczego warto skorzystać z rat malejących?

  1. Koszt kredytu będzie sumarycznie niższy ponieważ szybciej spłacasz kapitał. Przyda się to również w przypadku, gdy będziesz chciał dokonać wcześniejszej spłaty kredytu.

Na ten moment sprawa wydaje się klarowna, prawda? Raty malejące oznaczają wyższy koszt na początku, ale finalnie kredyt mimo tych samych parametrów jest tańszy. A teoretycznie o to głównie chodzi.

I tu zaczyna się konfrontacja z rzeczywistością.

Zdolność kredytowa a rodzaj rat

Podczas ubiegania się o kredyt spłacany ratalnie bank obliczy jaką kwotę miesięcznie możesz bezpiecznie przeznaczyć na ratę nowego kredytu. Tę konkretną kwotę bank oblicza na dziś, na teraz.

Ma to ogromne przełożenie na Twoją zdolność kredytową!

Ponieważ mniejsza pierwsza rata przekłada się na większą zdolność na cały okres kredytowania. Zatem jeżeli bank uzna na koniec procesu kredytowego, ze możesz miesięcznie wydać max 1 666,66 zł na nowy kredyt, to możesz zostać postawiony przed takim dylematem:

OFERTA Z RATAMI MALEJĄCYMI (wiesz, że taki kredyt łącznie jest tańszy) OFERTA Z RATAMI STAŁYMI (wiesz, że taki kredyt łącznie jest droższy)
Kwota kredytu – 100 000,00 zł Oprocentowanie w skali roku – 10% Prowizja – 0% Ubezpieczenie i opłaty dodatkowe – 0 zł Okres spłaty – 10 lat (120 miesięcy)   Kwota kredytu – 126 118,10 zł Oprocentowanie w skali roku – 10% Prowizja – 0% Ubezpieczenie i opłaty dodatkowe – 0 zł Okres spłaty – 10 lat (120 miesięcy)

Obie oferty łączy jedno – zaczynają się z taką samą ratą: 1 666,66 zł

Sam fakt wyboru „droższych” rat stałych zwiększył dostępną kwotę kredytu o 26%!

W tym konkretnym przypadku jeżeli do sfinalizowania inwestycji Twojej firmie potrzebne było akurat minimum 125 000 zł, to zwyczajnie w świecie… nie masz wyboru (i dla swojego komfortu psychicznego prędko zapomnij o korzyściach rat malejących;)

Dostępność rat malejących

Druga uwaga praktyczna: nie zawsze dostaniesz wybór rodzaju rat

Większość banków przewiduje jedynie raty równe (zdecydowana mniejszość zaproponuje z kolei jedynie raty malejące). Czasami jednak masz wybór i pozwól, że pomożemy Ci podjąć właściwą decyzję.

W wyniku ankiety przeprowadzonej wśród 99 banków kwestia wyboru przedstawia się następująco:

Możliwość wyboru rat w przypadku kredytu firmowego ratalnego spłacanego ratalnie:

Możliwość wyboru rat w przypadku kredytu ratalnego spłacanego ratalnie:
Wybór 1
Tylko równe  
Tylko ratalne  

Dostałeś ofertę z banku i nie wiesz, czy czasem ktoś tu nie robi Cię konia?

Masz wątpliwości odnośnie składowych kosztu kredytu?

Potrzebujesz fachowej konsultacji zanim zobowiążesz się na kilka długi lat?

Nie masz ochoty na rozterki podczas poszukiwania kredytu?

To jest dobry moment na kontakt z nami😊

Kwota kredytu – 500 000,00 zł Oprocentowanie w skali roku – 5% Prowizja – 0% Ubezpieczenie i opłaty dodatkowe – 0 zł Okres spłaty – 50 miesięcy
  RÓWNE RÓŻNICA MALEJĄCE
Pierwsza rata 11 098,55 zł   -984,78 zł   12 083,33 zł  
Suma rat 554 927,67 zł   1 802,67 zł   553 125,00 zł  
Po ilu miesiącach raty się wyrównują 11 098,55 zł   25 rata (z 50 łącznie 11 083,33 zł  
Ilość spłaconego kapitału po pierwszym roku 110 696,55 -9 303,45 zł   120 000,00 zł  
Ilość spłaconego kapitału po 25 ratach (połowa kredytu) 228 002,65 zł   -11 997,35 zł   240 000,00 zł  
Kwota kredytu – 100 000 zł Oprocentowanie w skali roku – 10% Prowizja – 0% Ubezpieczenie i opłaty dodatkowe – 0 zł Okres spłaty – 10 lat (120 miesięcy)
  RÓWNE RÓŻNICA MALEJĄCE
Pierwsza rata 1 321,51 zł 345,15 zł 1 666,66 zł
Suma rat 158 580,74 zł -8 164,02 zł 150 416,72 zł
Po ilu miesiącach raty się wyrównują 1 321,50 zł Po 50 ratach (ze 120 łącznie) 1 319,44 zł
Ilość spłaconego kapitału po pierwszym roku 6 134,22 zł -3 865,74 zł 9 999,96
Ilość spłaconego kapitału po pięciu latach (połowa kredytu) 37 802,88 zł   -12 197,02 zł 49 999,90 zł